Zwitserland
Zwitserland
Oppervlakte : 41.290 km2
hoofdstad : Bern
bevolking : 7, 5 miljoen
officiële talen : Frans, Italiaans en Duits.
munt : Zwitserse frank
Geografie
Het grondgebied van Zwitserland, dat in het hart van Europa ligt, beslaat een groot deel van de Alpen. De Mont Blanc is het hoogste punt van het continent, en Zwitserland heeft een zeer gevarieerde flora. Toeristen vinden al eeuwenlang hun weg naar de besneeuwde bergtoppen en rustieke chalets. De internationale luchthavens van Genève en Zürich geven verbinding naar de meeste belangrijke bestemmingen. Transport en de telecommunicatie zijn eerste klas, en alhoewel er drie officiële talen zijn, wordt ook Engels veelvuldig gesproken. Zwitserland telt 26 kantons.
Geschiedenis
Archeologische vondsten bewijzen dat de valleien van de Alpen al vele duizenden jaren bewoond zijn. Toen in het tweede milennnium voor onze tijdrekening keltische stammen het gebied binnentrokken was het zelfs al vrij dicht bevolkt. De Helvetiërs vestigden zich in het westen van het huidige Zwitserland. Het gebied werd later veroverd door Caesar, en maakte de volgende eeuwen deel uit van het romeinse rijk. Het huidige Avenches was toen de hoofdplaats van het gebied. Vanaf de derde eeuw trokken germaanse stammen op naar het westen, en dreven de gallo-romeinse bewoners hoger de bergen in. In de 10e eeuw hadden Hongaarse stammen Zwitserland enkele decennia in handen. Daarna maakte het terug deel uit van Bourgondië. Onder de Hohenstauffen in de eerste helft van de 13e eeuw kreeg Zwitserland een hoge mate van zelfbestuur, maar keizer Rudolf I van Habsburg maakte daar een einde aan, waarna drie Zwitserse kantons tegen hem in opstand kwamen in 1291. Een militaire overwinning in 1315 gaf hun de facto onafhankelijkheid. In de loop van de 14e eeuw sloten ook andere delen van Zwitserland zich aan bij de confederatie. Tijdens de dertigjarige oorlog waren Zwitserse huurlingen zeer gewild in oorlogvoerend Europa, maar het land zelf was een oase van voorspoed en kalmte.
In 1648 werd de onafhankelijkheid van Zwitserland erkend. In 1798 raakte Zwitserland betrokken bij het conflict tussen Oostenrijk en de Franse republiek. Franse troepen overrompelden de kantons, en Zwitserland werd uitgeroepen tot ‘Republique Helvetique’. Vijf jaar later gaf Napoleon het land terug meer zelfbestuur, en na zijn val erkende Europa de neutraliteit van Zwitserland. Onder andere Genève werd toegevoegd aan het territorium. Zwitserland nam een federale grondwet aan in 1848.
Tijdens de tweede wereldoorlog maakte Zwitserland’s neutrale status het land een toevluchtsoord voor vluchtelingen, diplomaten en spionnen. Tijdens de jaren ’50 had zwitsrland plannen voor het ontwikkelen van kernwapens, en de (mannelijke) bevolking sprak daar bij referendum zijn goedkeuring over uit in 1958. Het nucleair anti-proliferatieverdrag van 1968 maakte echter een einde aan de plannen. Vrouwen kregen in Zwitserland pas stemrecht in 1971.
Regering
De federale grondwet, die laatst herzien werd in 1874, is de hoogste wet van het land. Het federaal parlement bestaat uit een kamer van 200 volksvertegenwoordigers, die om de vier jaar verkozen worden, en een zogenaamde ‘statenraad’, waarin 52 afgevaardigden de kantons vertegenwoordigen. De uitvoerende macht ligt in handen van een zevenkoppige regering. Elk van de leden is een verkozen parlementslid, en staat aan het hoofd van een federaal departement. De kantons verkiezen hun eigen magistratuur, en hebben eigen gerechtshoven, maar het hof van laatste beroep is het federale oppperste gerechtshof in Lausanne. Het Zwitsers rechtssysteem is door verschillende landen overgenomen.
Economie
Financiële dienstverlening maakt bijna twee derden uit van Zwitserland’s economie. De banksector alleen al geeft werk aan meer dan 145.000 mensen, en het per kapita inkomen behoort tot de hoogste ter wereld. Verder geniet het land een voordelige ligging op belangijke handelsroute’s tussen Frankrijk, Duitsland en Italië. De export bestaat vooral uit diensten en goederen met een hoge meerwaarde, en natuurlijk is toerisme van oudsher een belangrijke bron van inkomsten. De huurprijzen zijn hoog. Het land heeft waterkrachtcentrales, maar toch is de economie gevoelig voor schommelende olieprijzen. Zwitserland kent geen valuta-controle, en de inflatie is laag. Het land voert al sinds jaar en dag een behoudsgezinde financiële koers. De Zwitserse frank is één van de sterkste munten ter wereld, en is sinds halverwege de jaren ’70 bijvoorbeeld verdriedubbeld in waarde tegenover de dollar. Vertrouwen in de munt is één van de redenen waarom buitenlanders hun tegoeden graag onderbrengen in Zwitserland.
Residentie
In 2005 stemde de Zwitsers bij referendum met 56 % voor een uitbreiding van de bestaande overeenkomst met de Europese Unie. Daardoor krijgen ook burgers van de tien nieuwe lidstaten vrije toegang tot Zwitserland, en mogen er ook werken. Iemand kan echter pas staatsburger worden na vele jaren in Zwitserland gewoond te hebben, en kandidaten worden getest op hun kennis van Zwitserse geschiedenis en cultuur. Enkel staatsburgers kunnen onbeperkt vastgoed kopen in Zwitserland. Voor buitenlanders gelden een aantal beperkingen.
Belastingregime
Iemand die minstens 180 dagen per jaar in Zwitserland woont, of minstens 90 dagen op dezelfde plaats, wordt als een inwoner beschouwd. Hetzelfde geldt voor iemand die zaken doet in Zwitserland. Inwoners betalen landelijk inkomstenbelastingen maar ook gemeentelijk en kantonaal. Het totaal stijgt enkel voor heel hoge inkomens boven de 30 %. Inkomstenbelasting gelden voor het wereldwijd inkomen van inwoners, maar buitenlanders betalen enkel belasting op inkomsten uit bijvoorbeeld vastgoed. Het tarief wordt wel berekend op hun wereldwijd inkomen.
Ook bedrijfsbelasting wordt op landelijk en kantonaal vlak betaald. Zug is daarbij één van de interessantste kantons. Bedrijfsbelasting schommelt er rond de 15 %, en de federale belasting kan daarvan worden afgetrokken. De hoogste schijf op landelijk vlak bedraagt net geen 9 %, en geldt voor bedrijven die meer dan 23 % winst maken. Zwitserse bedrijven, en daar worden ook bedrijven onder verstaan die elders ingeschreven zijn maar in Zwitserland bestuurd worden, betalen belasting op hun wereldwijd inkomen. Buitenlandse bedrijven worden enkel belast op inkomsten uit Zwitserland.Maar zoals al eerder vermeld kan in Zwitserland, tenminste toch in bepaalde kantons, met de belastingdiensten onderhandeld worden over uw belastingtarief.
Vennootschapsvormen
Societe Anonyme (‘Aktiengesellschaft’)
- minimum kapitaal van 100.000 zwitserse frank
- het kapitaal kan (per keer) hoogstens met de helft verhoogd worden
- aandelen kunnen mits toestemming van de overheid publiek aangeboden worden
- minstens drie aandeelhouders
- nominele aandeelhouders zijn toegelaten
- een meerderheid van de directeuren moet zwitsers zijn
- alle directeuren moeten aandeelhouder zijn (het is voldoende één aandeel nomineel te houden)
- een revisor dient te worden aangesteld
- een jaarlijkse boekhouding moet voorgelegd worden
- het kantoor adres moet aangegeven worden
- aandeelhoudersvergadering moet in Zwitserland gehouden worden
Gesellschaft mit beschrankter Haftung
Een GmbH is bijna identiek aan een ‘Aktiengesellschaft’, maar in de plaats van aandelen wordt het aandeel van de eigenaren ingeschreven in het handelsregister.
Holding Company
De holding company is een ‘Societé Anonyme’ met een uitzonderlijk belastingregime, zowel kantonaal als federaal, dat afhankelijk is van de deelname in andere bedrijven. Voor kantonale belastingvermindering dient een holding, afhankelijk van het kanton een derde of de helft van een ander bedrijf in aandeel te hebben, of anders een derde tot de helft van de eigen inkomsten uit andere bedrijven verkrijgen.
Financiële sector
Zwitserland is eigenlijk één groot spaarvarken. Schattingen tonen aan dat ongeveer 35 % van alle particulier vermogen ter wereld zich in de Alpenstaat bevindt. Zwitserland bewaart met andere woorden een derde van alle spaargeld ter wereld, en is daarmee het grootste financieel centrum voor privaat bankieren. Zwitserse banken geven geen obligaties uit, en handelen niet in aandelen, maar beheren gezamenlijk meer dan 3.000 miljard Zwitserse frank. De hoeksteen van dit succes is uiteraard het strikte bankgeheim, dat spreekwoordelijk is, en waar Zwitserland sinds generaties bekend voor staat. De wetten die het bankgeheim beschermen verhinderen soms echter ook een gewenste uitwisseling van informatie. Zo zag het Zwitserse opperste gerechtshof zich op een bepaald ogenblik in de onmogelijkheid om bepaalde informatie te verschaffen aan de Amerikaanse beurscomissie. Toen in 1997 een Zwitserse bankbediende ontdekte dat rekeningen van slachtoffers uit de tweede wereldoorlog verdonkermaand werden door de bank waar hij voor werkte, en die informatie liet uitlekken, vervolgde de Zwitserse autoriteiten niet de bank, maar wel de bediende. Deze kreeg politiek asiel in de Verenigde Staten.
Zwitserland verdedigt het bankgeheim dus duidelijk fanatiek, maar om een deel van de toenemende kritiek daarover te ontkrachten, stemde het in 1998 een pakket maatregelen tegen witwaspraktijken. De nieuwe wet verplicht de banken niet alleen om verdachte overboekingen aan te geven, maar ook om ze gedurende vijf dagen te blokkeren. Dit geeft autoriteiten de tijd om eventueel over te gaan tot inbeslagname. Banken die zich niet aan deze regels houden kunnen boetes oplopen tot 7 miljoen dollar. De wetgeving bewees onmiddelijk zijn nut toen in een half jaar tijd meer dan 100 miljoen dollar in beslag genomen werd. De federale overheid had echter minder succes bij het vervolgen van daders. In de eerste drie jaar sinds de nieuwe wet van kracht werd, werd geen enkele veroordeling ui!tgesproken, terwijl de kantons in dezelfde periode meer dan 200 daders succesvol vervolgden. Met een logica waar regeringen het geheim van hebben, werd toen besloten de bevoegdheid uit handen te nemen van de kantons, en in Bern een nieuw federaal agentschap op te richten voor de vervolging van witwassers. Het moet wel gezegd zijn dat het nieuw agentschap met bijna 500 personeelsleden beter is uitgerust, en dat de verschillende wetgevingen van de kantons de onderlinge samenwerking bemoeilijkten. In 2003 werd de aandacht gevestigd op een achterpoortje in de wet dat handelaren in juwelen of edele metalen toeliet om geld wit te wassen. Zwitserland schafte inmiddels ook het gebruik af van de ‘genummerde rekening’, en een overgangperiode voor bestaande rekeningen liep af in de zomer van 2004.
Het land beschikt ook over een lijst van honderduizenden overheidsfunctionarissen wereldwijd, en wanneer een buitenlandse minister bijvoorbeeld een rekening komt openen wordt terdege rekening gehouden met de mogelijkheid van corruptie. Witwasoperaties maken meestal gebruik van wat kleinere, discrete rekeningen, en de wetgeving van 1998 heeft de werking daarvan dus minder vlot gemaakt. Daardoor is de aandacht van de Zwitserse banken de laatste jaren wat verschoven van de gebruikelijke kleinere particuliere rekeningen naar de grotere. Hun diensten aan kapitaalkrachtige klanten worden steeds meer gespecialiseerd, en een groot volume laat toe scherpere prijzen aan te bieden dan de meeste van hun concurrenten.
Zwitserland heeft een lange ervaring met beleggingsfondsen, en behoorde ooit tot de leidinggevende landen op het gebied, maar de laatste twintig jaar hebben anderen de fakkel overgenomen. Luxemburg in de eerste plaats heeft veel fondsen naar zich toe weten te trekken met lagere belastingen en een soepele regelgeving. Het heeft dankzij een betere verstandhouding met de Europese Unie ook vlotter toegang tot deze markt. Om die evolutie om te keren besloot Zwitserland de fiscale druk op beleggingsfondsen te verlagen, en de strikte regels, die bestonden ter bescherming van de beleggers, te vervangen door een grotere doorzichtigheid. Onderhandelingen met de Europese Unie wierpen al vruchten af, en ook de europese richtlijn over de belasting op spaargelden jaagt nu een aantal belegginsfondsen terug de Alpen in.
De Zwitserse wetgeving erkent verschillende soorten fondsen, met elk verschillende regimes. Zo zijn er vastgoed fondsen, fondsen in waardepapieren, en anderen zoals ‘venture capital funds’ en ‘hedge funds’. Bij de laatse categorie bijvoorbeeld is het verplicht de investeerders bewust te maken van het risico. Om de geloofwaardigheid van hun financiële advies te garanderen werd in Zwitserse banken trouwens een zogenaamde ‘Chinese muur’ opgericht tussen de afdelingen die aan financiële analyse doen, en de zakelijke afdelingen. De bedoeling is dat analysten op geen enkele manier voordeel zouden trekken uit de prestaties van door hun beoordeelde instellingen.
De beurs van Zwitserland werd gevormd toen de beurzen van Basel, Zürich en Genève samensmolten in 1995. Het is nu de op twee na grootste beurs voor waardepapieren in Europa, en staat wereldwijd op de zesde plaats. In de zomer van 2001 verplaatste de beurs de handel in de belangrijkste Zwitserse aandelen naar de europese virtuele beurs ‘virt-x’. De europese beurs noteert de belangrijkste aandelen van de grote europese beurzen, heeft een vestiging in Londen, en handelt voornamelijk in aandelen uit Frankrijk, Duitsland en Italië. Na een trage start, waarbij de virtuele beurs nauwelijks meer Zwitserse aandelen omzette dan de Zwitserse beurs voorheen, ging de bal aan het rollen, en ondertussen vertegenwoordigt ‘virt-x’ een tegenwaarde van meer dan 800 miljard Zwitserse frank. De SPI (‘Swiss Performance Index’) noteert de waarde van alle aandelen in Zwitserland en Liechtenstein.
Internethandel
Meer dan de helft van de Zwitsers maakt gebruik van het internet. Net als in andere landen wordt in Zwitserland de vrijmaking van de telecommunicatiemarkt gezien als een essentiële stap om internethandel concurrentieel te maken. In 2005 lag de monopoliehouder met behulp van het hooggerechtshof echter nog steeds dwars, en het parlement ziet zich verplicht om eerst de bestaande wetgeving terzake aan te passen. Het ingewikkelde ZZzwitsers belastingsysteem is trouwens niet uitgesproken gunstig voor internetbedrijven, die bovendien nog eens kunnen afgeschrikt worden door de verregaande controle die gestemd werd in 2003. Zwitserland lijkt dan ook niet meteen de positie van koploper te gaan innemen waar het internethandel betreft. Zwitserse banken daarentegen maken natuurlijk wel uitgebreid en succesvol gebruik van het nieuwe medium, en landgenoten in het buitenland juichten alvast ook de beslissing van hun regering toe om stembusgang via het internet toe te laten, hetgeen begrijpelijk is, gezien het belang dat Zwitsers hechten aan hun traditionele en frequente referenda.
Dubbelbelastingverdragen
Zwitserland heeft dubbelbelastingverdragen met 54 landen, waaronder België, Nederland en Frankrijk. Het verdrag met Japan, dat al dertig jaar oud was, werd in 2005 herbekeken, en ook met Pakistan werd een nieuw verdrag afgesloten. Bedrijven uit de ondertekenende landen kunnen een gedeeltelijke terugbetaling krijgen van belastingen die in Zwitserland werden betaald. Winsten die vanuit een Zwitsers filiaal naar een buitenlands moederbedrijf worden overgeheveld zijn sowieso niet onderhevig aan Zwitserse belasting. Ook royalties aan buitenlanders worden niet belast in Zwitserland.
