Monaco
Het prinsdom Monaco aan de Franse azurenkust ligt vlakbij de Italiaanse grens en is met een heuvelachtige oppervlakte van net geen twee vierkante kilometer de op één na kleinste staat ter wereld. Het mediterraan klimaat verzekert zon voor een groot deel van het jaar en uiterst zachte winters. Slechts een vijfde van de ruim 30.000 bewoners heeft de nationaliteit, en burgers van meer dan 140 nationaliteiten verblijven in het prinsdom. Er worden dan ook verschillende talen gesproken, en na Frans domineren vooral Engels en Italiaans. De culturele sfeer is er één van een Franse grootstad.
Monaco is een zevenhonderd jaar oude monarchie. Het land kreeg een grondwet in 1911, die werd aangepast in 1962, maar scheiding der machten was blijkbaar niet meteen een topprioriteit. Het Monegaskisch parlement, de nationale raad, telt 18 leden, die rechtreeks verkozen worden, maar komt slechts twee maal per jaar samen, en stemt enkel over het budget, en wetsvoorstellen van de prins. Het staatshoofd is ook de uitvoerende macht, en benoemt naast zijn eigen regering bovendien alle rechters en diplomaten. De prins sluit als enige internationale verdragen. Landsverdediging wordt door Frankrijk waargenomen, en in 1993 werd Monaco lid van de Verenigde Naties.
Monaco is geen lid van de Europese Unie, maar door de verregaande economische samenwerking met Frankrijk, gelden er toch een heel aantal europese richtlijnen. De minister van binnenlandse zaken is steeds een Frans staatsburger, maar de prins heeft vetorecht. Er zijn nauwelijks politieke partijen.
De hoge levensstandaard blijkt aanlokkelijk voor hooggeschoolde arbeidskrachten uit de omliggende gebieden, en ondanks de vrij hoge bedrijfsbelastingen vinden vooral ondernemers uit Frankrijk en Italië, waar de bedrijfsbelastingen nog hoger zijn, Monaco een interessant alternatief. Sinds decennia trekt het fiscaal regime van Monaco vooral niet-vervuilende industrie met hoge opbrengst aan, zoals electronica, luxe-kleding, cosmetica, en de geneesmiddelenindustrie. Monaco staat ook bekend om zijn laboratoria. Research en andere wetenschappelijke bezigheden genieten in het prinsdom namenlijk van een belastingsvrij uitzonderingsregime. Als belastingparadijs is Monaco trouwens ietwat een paradox. Terwijl de financiële dienstverlening de laatste jaren enorm is toegenomen, en in feite meer dan de helft van het BNP uitmaakt, minimaliseert de overheid zoveel mogelijk het imago van Monaco als offshoregebied, en nam een aantal maatregelen die de mogelijkheden van het prinsdom als financieel centrum bewust beperken.
Er is geen valuta-controle in Monaco, dat een monetaire unie vormt met Frankrijk, en dus ook met de rest van de euro-zone. Post en telecommunicatie zijn volledig in handen van de staat, en als dusdanig verantwoordelijk voor meer dan 10 % van de staatsinkomsten. Toerisme vertegenwoordigt een kwart van het BNP, voornamelijk luxehotels met een gezamenlijk aanbod van meer dan 3.000 kamers.
Enkel Franse staatsburgers betalen inkomstenbelasting in Monaco, en deze wordt rechtstreeks aan de Franse staat uitbetaald. Werknemers betalen sociale bijdragen. Successierechten worden enkel betaald op eigendom in Monaco, maar elders betaalde successierechten zijn niet aftrekbaar. Verwanten in de eerste graad zijn geen successierechten verschuldigd, tweede en derde graadsverwanten betalen respectievelijk 8% en 10 %. Andere verwanten betalen 13 %, en niet verwanten 16 %.
Budgetair is de belangrijkste belasting in Monaco de BTW, die meer dan de helft uitmaakt van alle overheidsinkomsten. Het BTW regime is grotendeels gelijkaardig aan het Franse, en bedraagt een kleine 20 % voor de meeste goederen. Een lager tarief van 5,5% geldt voor openbaar transport, hotels, geneesmiddelen, voedsel, water en openbare diensten. Ook onroerende goederen zijn onderhevig aan BTW, maar een eigendom van ouder dan vijf jaar waarvoor reeds BTW werd betaald, wordt bij verkoop niet opnieuw belast. Er is ook geen roerende voorheffing.
Elke overdracht van bedrijven of onroerend goed, en zelfs huurovereenkomsten dienen bij wet geregistreerd te worden. Ze zijn onderhevig aan zegeltaks, en die bedraagt 7,5 % voor de verkoop van een bedrijf of onroerende goederen, 3.65 % voor een hypotheek, en 6,5 % voor een langdurig huurcontrakt. De zegeltaks op korte termijn huur bedraagt 1 %.
Bedrijfsbelasting is minder afhankelijk van de vennootschapsvorm die het bedrijf aanneemt, als wel van de aard en locatie van hun activiteiten, en in tegenstelling tot wat gebruikelijk is in de meeste belastingparadijzen zijn het de buitenlandse activiteiten die belast worden. Monaco is daarom niet bijzonder aantrekkelijk voor bedrijven die intellectuele eigendom beheren of dividenden innen. Ondernemingen die meer dan een kwart van hun winst in het buitenland maken, worden 35 % belast. Wel zijn er aanzienlijke fiscale aanmoedigingen voor beginnende bedrijven.
Vennootschapsvormen
Societe Anonyme Monegasque ( Monegaskische Naamloze Vennootschap )
- minstens 125.000 euro startkapitaal
- zegeltaks van 1 % op het startkapitaal bij inschrijving
- aandelen aan toonder moeten gedeponeerd worden bij een monegaskische financiele instelling
- een boekhouding dient jaarlijks te worden voorgelegd
- minstens 2 directeuren, die ook aandeelhouders zijn, en waarvan minstens één in Monaco verblijft
- een plaatselijk kantoor is vereist
Filiaal
Een buitenlands bedrijf dat een filiaal in Monaco wenst te vestigen, dient minstens drie jaar boekhouding voor te leggen, en een zakenplan. Als het bedrijf kan aantonen dat het voldoende middelen heeft, en een plaatselijk kantoor, kan een vergunning voor drie jaar afgeleverd worden. Deze vergunning wordt niet altijd verlengd, en de bedrijfsbelasting voor een filiaal bedraagt meestal 35 %. Fiscaal is het daarom soms interessanter om in plaats van een filiaal op te richten, voor het moederbedrijf een monegaskische beheerder aan te nemen, die niet belast wordt op inkomen.
Stichting
De stichting wordt wel eens de tegenhanger van de trust genoemd onder romaans recht, en is een eigen rechtspersoon. In Monaco dienen stichtingen echter te worden goedgekeurd door de prins, en dit proces kan verschillende maanden in beslag nemen, waardoor ze in de praktijk weinig voor komen.
Trustregime
Monaco is een gebied onder romaans recht, en was als dusdanig niet vertrouwd met de trust, totdat vermogende Britse en Amerikaanse burgers die in Monaco verbleven er op aan drongen een vorm van trust in het gebied toe te laten. De overheid ging in op de wensen van de Angelsaksische bewoners, maar is niet van plan om de Monegaskische trust verder uit te bouwen, of te wedijveren op de internationale markt. De mogelijkheden ervan zijn dan ook eerder beperkt in vergelijking met andere gebieden. Het trustregime in Monaco wordt hoofdzakelijk bepaald door de zogenaamde 'wet 214', en houdt de volgende bepalingen in :
- de stichter moet in Monaco verblijven
- de stichters, begunstigden en tegoeden van de trust worden geregistreerd, en deze informatie is bovendien publiek toegankelijk
- de inschrijvingspremie is afhankelijk van het aantal begunstigden
- de trust blijft onderhevig aan burgerlijke wetgeving van derde landen en geniet geen bijzondere bescherming tegen schuldeisers
- alle documenten worden in het frans opgesteld
- minstens één trustee moet aangeduid zijn door de overheid
Een trust in Monaco is duidelijk niet geschikt voor offshore-activiteiten, en ook andere vennootschapsvormen gaan gebukt onder een vrij rigide structuur, en omslachtige administratieve regels. De bvba bestaat bijvoorbeeld niet, en alhoewel een handelsmaatschapij aandelen kan hebben in filialen, zijn echte holdings niet toegelaten. Dan is er nog de bedrijfsbelasting op buitenlandse activiteiten, en bovendien is de professionele financiele dienstverlening vrij duur. Monaco kent dan ook geen echte offshore-bedrijvigheid, en lijkt die ook niet te ambiëren. Het is een belastingparadijs voor particulieren.
De Franse nationale bank oefent zoals vermeld aanzienlijke controle uit over de Monegaskische banken, en deelt financiële informatie niet alleen met de Franse fiscus, maar ook met de autoriteiten van derde landen die er informatie mee uitwisselen. Toch voldeed het Monegaskische bankgeheim tot voor kort meestal wel voor mensen zonder banden met Frankrijk. Monaco heeft er zich recent echter bij Europa ook toe verbonden informatie uit te wisselen bij gevallen van duidelijk belastingontduiking. Sinds de zomer van 2005 is ook in Monaco de Europese spaarrichtlijn van kracht . Men hanteert dezelfde belastingsvoet, van aanvankelijk 15 %, als onder andere België, Luxemburg en Oostenrijk. 75 % daarvan wordt afgedragen aan het moederland van de spaarder. De tijd zal moeten uitwijzen wat de gevolgen zullen zijn van de nieuwe maatregelen op de banksector in het prinsdom.
In sommige opzichten lijkt Monaco een uiterst geschikt locatie voor internethandel. Milieuvriendelijk, en met een hoge opbrengst, is het precies het soort activiteit dat Monaco graag aantrekt, en het land is dan ook druk bezig met het opzetten van een breedband-netwerk, om aan de hoogste eisen op dit vlak te kunnen voldoen. Een mogelijk fiscaal obstakelijk echter voor het uitbouwen van een succesvolle internetsector is de bedrijfsbelasting, die in tegenstelling tot de meeste belastingparadijzen enkel wordt geheven op activiteiten die voor meer dan een kwart buiten Monaco plaatsvinden. Het is daarom belangrijk dat een internet-transactie zo wordt afgehandeld dat het kan beschouwd worden als een interne Monegaskische operatie. De vele duizenden bedrijven die reeds in Monaco gevestigd zijn, zouden onder die voorwaarden de basis kunnen vormen van een bloeiende internetsector.
Monaco wisselt informatie uit met Zwitserland in het kader van de strijd tegen witwaspraktijken. In 2002 sloot het een verdrag af met Liechtenstein, en heeft ook juridische samenwerkingsakkoorden met Portugal, Spanje, Luxemburg en België.
Enkel met Frankrijk heeft Monaco een overeenkomst op gebied van belastingen. Strikt genomen is het geen echt dubbelbelastingverdrag, aangezien het enkel bepaalt dat Franse staatsburgers die zich in Monaco vestigen er belastingplichtig blijven. Het verdrag voorziet ook in de uitwisseling van informatie, en werd nog aangepast in de herfst van 2001. Monaco liep namelijk inkomsten mis doordat steeds hogere lonen voor bedrijfsleiders werden afgetrokken van de bedrijfsbelastingen. Dit werd opgevangen met een vermogensbelasting voor Franse staatsburgers. Op hetzelfde moment verdubbelde Monaco het aantal financiële speurders om witwasoperaties op te sporen, en twee jaar later prees het Internationaal Munt Fonds Monaco voor wat wat het een goed geregeld financieel centrum noemde. Het beklemtoonde ook het belang van de Franse supervisie over de uitgebreide private banksector.
