Liechtenstein
Liechtenstein
oppervlakte : 160 km2
hoofdstad : Vaduz
bevolking : 35.000
officiële taal : Duits
munt : Zwitserse frank
Geografie
In de Rijnvallei tussen de Oostenrijkse en Zwitserse Alpen ligt één van de kleinste landen ter wereld. Liechtenstein heeft een wisselachtig klimaat, met veel regen en sneeuwval in het gebergte tijdens de winter. De zomers zijn warm maar bewolkt. Een derde van het land bestaat uit bos n er is geen landbouw van betekenis. De meeste landbouwgrond dient als graasland voor de veeteelt. Het land heeft zelf geen internationale luchthaven, maar ligt op een half uur rijden van een luchthaven in Zwitserland. Veel staatsburgers van Liechtenstein wonen in het buitenland, en een aantal pendelen tussen Oostenrijk of Zwitserland.
Geschiedenis
Het prinsdom in de Alpen heeft een relatief onbewogen geschiedenis achter de rug. De Alemannen vestigden zich in het gebied van het huidige Liechtenstein in het eerste milennium voor onze tijdrekening, en later doorkruiste een romeinse weg over de Alpen het grondgebied langs de noord- zuid as. De huidige dynastie heerste in de twaalfde eeuw over het verder in Oostenrijk gelegen kasteel ‘Liechtenstein’. Ze verwierven er grote stukken land maar bleven ondergeschikt aan de Habsburgers. In 1342 werd het graafschap Vaduz gevormd, en in 1434 werd de Rijn de grens tussen het graafschap en de Zwitserse kantons. Dat is sindsdien niet meer veranderd. De 17e eeuw was een donkere periode in het gebied, met pest-epidemies, en een beruchte heksenjacht, die aan meer dan honderd vrouwen het leven kostte. In 1699 kocht de prins van Liechtenstein het graafschap Schellenberg en dertien jaar later ook het graafschap Vaduz. De prins had nu een prinsdom en dat gaf hem in 1719 recht op een zetel in de keizerlijke raad. Liechtenstein werd dankzij Napoleon een onafhankelijke staat, toen het in 1806 lid werd van de Rijn-Confederatie. Franse troepen hielden het land tijdens die jaren bezet maar de onafhankelijkheid bleef bewaard toen Liechtenstein in 1815 deel begon uit te maken van de Duitse confederatie. Drie jaar later creëerde een nieuwe absolutistische grondwet een parlement zonder echte bevoegdheid, dat éénmaal per jaar door de prins werd samengeroepen om belastingen goed te keuren. De grondwet van 1862 voorzag voor het eerst in een zekere volksvertegenwoordiging. De mannelijke burgers verkozen kiesmannen, die op hun beurt 12 van de 15 afgevaardigden in het parlement, de ‘diet’ aanduidden. De drie overigen werden aangeduid door de prins. Toen de Duitse federatie enkele jaren later werd opgeheven, verklaarde Liechtenstein zich neutraal, en ontbond zijn leger van 80 man, maar was tot aan het einde van de eerste wereldoorlog nauw verbonden met Oostenrijk. In 1877 was er in Schellenberg echter aanzienlijke tegenstand tegen de invoering van de goudstandaard.
In 1919 vertrouwde Liechtenste diplomatie en landsverdediging aan Zwitserland toe, en ging vijf jaar later ook een monetaire unie aan met het buurland. In 1921 voorzag een nieuwe grondwet ondertussen voor het eerst in rechtstreekse vrije verkiezingen. Het aantal parlementsleden in de ‘landstag’ werd opgetrokken tot 25, en niet meer aangeduid door de prins. In 1938 werd Frans-Jozef II trouwens de eerste prins van Liechtenstein die zich ook in zijn prinsdom vestigde. HIj regeerde er tot 1989, toen zijn zoon Hans-Adam hem opvolgde. Tijdens de jaren ’90 trad Liechtenstein toe tot de Verenigde Naties, de wereldhandelsorganisatie, en de Europese vrijhandelszone. In 1996 bezorgde Rusland na vele jaren ook de familie-archieven terug aan de Liechtenstein-familie. In 2004 droeg de prins de dagdagelijkse verantwoordelijkheden van de monarchie over aan de kroonprins.
Regering
De regering wordt gekozen door het parlement, en aangesteld door de prins, die meestal de leider van de grootste partij aansteld tot regeringsleider. Bijzonder voor Liechtenstein is dat de leider van de grootste opppositiepartij meestal de rechterhand wordt van de regeringsleider.
Het rechtssysteem in Liechtenstein is hoofdzakelijk gebaseerd op dat van Oostenrijk en Zwitserland, met enkele plaatselijke toevoegingen. Er is een grondwettelijk hof, en naast het ‘Landgericht’ ook een hof van beroep, of ‘Obergericht’, en een ‘oberste Gerichtshof’.
In 2003 verklaarde de prins dat hij het land zou verlaten als hij geen ruimere bevoegdheden kreeg, en op zestien maart stemde meer dan 64 % van de bevolkiing bij referendum voor een grondwetswijziging die van Liechtenstein ei zo na weer een absolute monarchie maakte. De vorst kan de regering ontbinden, keurt gerechtelijke benoemingen goed, en krijgt vetorecht over het parlement !
Economie
Sinds de monetaire unie met Zwitserland in 1924, heeft Liechtenstein zich ontwikkeld van een ruraal bergstaatje tot een hoogtechnologische samenleving. Het land produceert onder andere textiel, hoogwaardige keramische materialen, electronica, en geneesmiddelen. Er heerst minder dan 2 % werkloosheid. De levenstandaard is hoog en het budget in evenwicht. Liechtenstein heeft geen buitenlandse schuld. Liechtenstein heeft zich ook succesvol toegelegd op toersme, en de financiële dienstverlening maakt bijna een derde uit van de staatsinkomsten.
Residentie
Reizigers uit de Europese Unie hebben enkel een geldig identiteitsbewijs nodig om Liechtenstein te bezoeken. Een toeristenvisum is geldig voor drie maanden, maar voor een langer verblijf of werk is een vergunning vereist. Fiscaal gezien veronderstelt men dat iemand, die er een woning heeft of er werkt, in Liechtenstein verblijft. Mensen die in het prinsdom verblijven, betalen belasting op hun wereldwijd inkomen. Er gelden beperkingen voor buitenlanders wat betreft het bezit van vastgoed in Liechtenstein.
Belastingregime
Inwoners van Liechtenstein betalen inkomstenbelasting op een brede waaier van inkomsten maar kunnen verzekeringspremies, onderwijskosten, en medische kosten aftrekken voor elk lid van het gezin. Er zijn nog andere aftrekposten en de hoogste belastingsschijf bedraagt 18 %. Belastingen dienen binnen de maand na het ontvangen van de aanslag betaald te worden. Er geldt ook een vermogensbelasting, die voor de grootste vermogens maximum 0,9 % bedraagt. Bedrijfsbelasting is maximum 20 %, maar kan ook een stuk lager liggen. BTW werd ingevoerd in 1995, maar bedraagt slechts 6,5 %. Het tarief voor bedrukte materialen, voedsel en medicijnen is zelfs nog lager, en bedraagt 2 %. Liechtenstein kent geen valutacontrole.
Vennootschapsvormen
Anstalt
- unieke vennootschapsvorm, die typisch is voor Liechtenstein
- is een fonds met eigen rechtspersoonlijkheid en begunstigden
- er zijn geen partners, leden of aandeelhouders
- minimumkapitaal van 30.000 Zwitserse frank
- dient minstens één directeur te hebben, met meestal aanzienlijke bevoegdheden
- bij commerciële activiteiten dient een boekhouding voorgelegd te worden
- beleggingsbeheer wordt niet beschouwd als een ‘commerciële’ activiteit
- dikwijls gebruikt als holding voor royalties, patenten, of andere tegoeden
- de rechten van de stichter kunnen overgedragen worden
- 0,1 % belast op het kapitaal, met een minimum van 1000 Zwitserse frank
Stiftung
- voert de wensen uit van de stichter, uitgedrukt in een stichtingsakte
- de rechten van de stichter kunnen overgedragen worden, bv. het recht om de stichting op te heffen
- er zijn geen partners, leden of aandeelhouders, enkel begunstigden
- meestal gebruikt om een familiefortuin te bewaren
- niet gebruikt voor commerciele doeleinden
- meestal beheerd door een meerkoppig bestuur
- enkel de brede lijnen van de stichting dienen bij de overheid bekend te zijn
- de tegoeden vormen een aparte rechtspersoonlijkheid
- minimum kapitaal van 30.000 Zwitserse frank
- 0,1 % belast op het kapitaal, met een minimum van 1000 Zwitserse frank
Trust onderneming
- vennootschapsvorm die erg lijkt op de ‘Massachussets Trust’
- niet te verwarren met de gewone Liechtenstein ‘trust’
- stichtingsakte dient namen te bevatten van trustees, de samenstelling van het trustfonds, en het doel
- als er commerciële doeleinden zijn, moeten revisors aangeduid worden
- beleggingsbeheer wordt niet beschouwd als een ‘commerciele’ activiteit
- heeft meestal eigen rechtspersoonlijkheid
- minstens één van de trustees moet beroeps zijn in de financiele dienstverlening in Liechtenstein
- deelnemers aan de onderneming zijn grotendeels beschermd tegen schuldeisers van het trustfonds
- dikwijls gebruikt om investeringen te beheren of te verdelen
International Holding Company
- in de wet omschreven als hoofdzakelijk bezig met beheer van tegoeden of deelname in bedrijven
- kan onder andere de vorm aanneemen van een ‘trust ondernemeing’, een ‘stiftung’,of een ‘anstalt’
- betaalt geen belasting op winst
- de belasting bestaat uit jaarlijks 0, % op het kapitaal van de holding
Het fiscaal regime van Liechtenstein maakt het zeer geschikt om een holding onder te brengen
Trustregime
Liechtenstein had geen trustwetgeving tot 1926, en hoewel de ‘stiftung’ en de ‘anstalt’ gelijkaardige voordelen bieden, is trustbeheer in Liechtenstein vandaag de dag een bloeiende bezigheid. Bovendien geniet de stichter van een trust in Liechtenstein verregaande keuzemogelijkheden. De wet is bijzonder soepel op dit vlak. Als de stichtingsakte trustees echter onder het bestuur van de stichter plaatst, vervalt de trust, en gaat het verder om een gewoon contract.
- de stichtingsakte mag in gelijke welke taal, en hoeft de begunstigden niet te vermelden.
- de stichter en de trustees ondertekenen de overeenkomst
- de stichtingsakte moet binnen het jaar ingediend worden bij het trust register
- de tegoeden van een trust moeten gescheiden zijn van eigendom van de stichter
- trustees zijn persoonlijk volledig aansprakelijk voor eventueel misbruik
- minsten één trustee moet in Liechtenstein beroepsmatig aan financiele dienstverlening doen.
- trustees kunnen personen of bedrijven zijn
- trustees moeten een jaarlijkse boekhouding voorleggen
- bescheming tegen burgerlijke aansprakelijkheid is beperkt
- schuldeisen tegen de trust vervallen in principe na een jaar
- inkomen mag aangroeien
- tijdsduur onbeperkt
- registratie kost 200 $
- de geheimhouding is uitstekend
Financiële sector
Moderne wetgeving voor verzekeringen en beleggingsfondsen is onlangs van kracht geworden, maar heeft nog niet geleid tot een beduidende groei in deze sectoren.
Privaat bankieren vormt nog altijd de basis van Liechtenstein’s financiële dienstverlening en steunt daarbij uiteraard op het strikte bankgeheim. Sinds oktober 2000 is het niet meer mogelijk om volledig anoniem een rekening te hebben in het prinsdom maar op ongeoorloofde onthulling van informatie door personeel van een bank staan nog steeds ernstige sancties. Sinds de Europese richtlijn op de belasting van spaargelden van kracht is, heft Liechtenstein 15 % op de intresten. Vanaf augustus 2008 wordt dat 20 %, en drie jaar later 35 %. Drie kwart van de geïnde bedragen worden overgemaakt naar de respectievelijke landen waarvan de spaarders afkomstig zijn, maar hun identiteit wordt daarbij niet vrijgegeven. De banken in Liechtenstein beheren samen meer dan 70 miljard dollar. Dat komt neer op bijna 4 miljoen Zwitserse frank per inwoner.
Internethandel
Het beleid in Liechtenstein moedigt informatietechnologie aan en sinds 2002 zijn ook de regering en het prinselijk huis aanwezig op het internet. Om voor internethandel interessant te worden echter, moeten er in Liechtenstein nog een aantal hindernissen genomen worden. Vooral de onduidelijke fiscale status van internetbedrijven vormt een struikelblok. Laag belaste vennootschapsvormen mogen immers geen handel drijven in Liechtenstein, en in hoeverre internethandel daar onder valt, is nog niet duidelijk uiteengezet. Wel wordt de telecommunicatie-markt vrijgemaakt, en wordt er gewerkt aan een moderne wetgeving, zoals bijvoorbeeld voor de electronische handtekening.
Dubbelbelastingverdragen
Liechtenstein heeft sinds het begin van de jaren ’70 een dubbelbelastingverdrag met Oostenrijk. Het verdrag geldt voor personen die in Liechtenstein verblijven, bedrijven die er handel drijven, en holdings die voor meer dan de helft in handen zijn van Liechtenstein staatsburgers. Het verdrag geldt niet voor beleggingsmaatschapijen. Liechtenstein heeft geen andere samenwerkingsverdragen op fiscaal gebied, en wijst verzoeken om informatie in verband met belastingontduiking meestal af. In 2001 kwamen Liechtenstein en Zwitserland in Sicilië met Frankrijk, Duitsland, Italië en Oostenrijk overeen om nauwer samen te werken tegen witwasoperaties. Een jaar later bereikte Liechtenstein ook met Monaco een dergelijke overeenkomst. In 2003 werd een juridisch samenwerkingsverdrag met de Verenigde Staten van kracht, waarbij Liechtenstein informatie beloofde uit te wisselen in geval van witwas, en manifeste belastingfraude.
Lichtenstein blijft een absolute topper met een zeer hoge mate van discretie en creatieve fiscale mogelijkheden, stabiel en vlakbij.
