 Ierland
oppervlakte : 85.000 km2
hoofdstad : Dublin
bevolking : 4 miljoen
officiële taal : Iers , Engels
munt : euro
Geografie
Ierland ligt in het oostelijk deel van de Atlantische oceaan en wordt gescheiden van Engeland door de Ierse zee, ook wel de Keltische zee genoemd. Het eiland is dunbevolkt, groen, en geniet dankzij de zuidwestenwind van een regenachtig maar zacht klimaat. Ierland is dan ook zeer in trek bij toeristen. Meer dan een kwart van de bevolking woont in de hoofdstad Dublin, dat het laatste decennium is uitgegroeid tot een culturele wereldstad. Hoewel Iers de officiële taal is, wordt in de praktijk alleen Engels gesproken. Ierland telt drie internationale luchthavens, en vanuit Dublin vertrekken vluchten naar meer dan zestig bestemmingen, hoofdzakelijk naar andere Europese landen.
Geschiedenis
Toen de terugtrekkende poolkappen ongeveer 9.000 jaar geleden van Ierland geleden een wat gastvrijere omgeving maakten, vestigden er zich bewoners uit de Britse eilanden en het Europese vasteland. Enkele millennia later ontwikkelde er zich landbouw, en grote stenen monumenten werden opgericht, meestal met een astronomische kalenderfunctie. Culturele uitwisseling met Keltische stammen op het vasteland leidden enkele eeuwen voor onze tijdrekening tot het gebruik van ijzer. In de vijfde eeuw werd het Romeins alfabet ingevoerd, hetgeen een einde maakte aan de eeuwenlange traditie van mondelinge overlevering door de Druïden. Veel van hun kennis werd echter te boek gesteld. In de eerste helft van de zesde eeuw bracht een bruuske klimaatswijziging hongersnood en epidemies.
In 795 maken de Ieren voor het eerst melding van een inval door de vikingen, die de volgende twee eeuwen schering en inslag zouden zijn. De vikings brachtten hun winters dikwijls door in Ierse nederzettingen en stichtten onder andere Limerick en Dublin. Ze gingen regelmatig op strooptocht in het binnenland, en trokken zich daarna terug in de kuststeden. Na verschillende generaties ontstond er een gemengde bevolkingsgroep van zowel Ierse als vikingafkomst.
Nadat een plaatselijke machthebber door de Ierse koning verdreven was, deed de banneling beroep op de Engelse koning Henry II, die ondere andere Normandische en Vlaamse ridders inschakelde om Ierland te onderwerpen, en in 1171 als eerste koning van Engeland voet zette op Ierse bodem. Hij gaf Ierland aan zijn zoon John. Maar toen deze onverwachts zijn oudere broer Richard Leeuwenhart opvolgde als koning van Engeland, viel Ierland onder de Engelse kroon. In 1315 viel de Schotse opstandeling Edward Bruce Ierland binnen, en kreeg er veel steun van Ierse edelen tegen de Engelsen. Toen de grote Europese pestepidemie in 1348 Ierland bereikte, trof het de normandisch-engelse steden harder dan het Ierse platteland, en de Engelse bevolking werd tot een kleine minderheid gereduceerd, die zich bovendien hoe langer hoe Ierser begonnen te gedragen. De Engelse autoriteiten in Dublin vreesden een ‘re-keltificatie’ van Ierland, en verboden hun onderdanen Iers te praten of met Ierse bewoners te trouwen. De centrale overheid had echter weinig of geen gezag, en de verordeningen bleven dode letter.
Henry VIII besloot in 1536 Ierland te heroveren, en gaf het eiland vijf jaar later de status van koninkrijk. De herovering van zijn Ierse koninkrijk werd door dochter Elizabeth I verdergezet. De zeventiende eeuw was voor Ierland een zware periode. De opstand van 1641 werd acht jaar later brutaal onderdrukt door Cromwell, en de Engelse republiek kende massaal land toe aan Engelse inwijkelingen. In 1689 veroorzaakte een burgeroorlog nieuwe slachtoffers. In de achtiende eeuw werd er tol geheven op Ierse producten die naar Engeland werden verscheept, terwijl Engelse producten vrij in Ierland mochten worden ingevoerd. Afwezige landeigenaren verplichtten de boeren vooral gewassen voor de export te kweken en dit leidde tijdens de koude winters van 1740 en 1741 tot een massale hongersnood die aan ongeveer 400.000 mensen het leven kostte. Geïnspireerd door de Franse revolutie kwamen de Ieren rond 1798 in opstand, die ook nu weer onderdrukt werd. De Engelsen kochten massaal Ierse parlementsleden om, om in 1801 een unie tussen de twee koninkrijken te bewerkstelligen. Van 1846 tot 1848 leidden mislukte aardappeloogsten weer tot massale hongersnood en emigratie naar de Verenigde Staten. De Ierse opstand van 1916 mondde drie jaar later uit in een regelrechte oorlog, en in 1921 riep een engels-iers verdrag de vrijstaat Ierland werd uit, maar het gebied rond Ulster bleef Brits Noord-Ierland. Dit compromis leidde een jaar later in Ierland zelf tot een burgeroorlog die duurde tot 1923. Noord-Ierland zelf kende in de 20e eeuw weinig rust, maar het nieuwe milennium lijkt, onder andere dankzij bemiddeling door de Verenigde Staten, beterschap te hebben gebracht.
Regering
De Ierse republiek is lid van de Europese Unie sinds 1973. Het parlement heeft een lagerhuis, of ‘Dail’, waarvan de leden verkozen worden door middel van vrije verkiezingen. De leden van het hogerhuis, of ‘Seanad’ worden gedeeltelijk verkozen en gedeeltelijk aangeduid. De president, die staatshoofd is, wordt om de zeven jaar verkozen. Zijn functie is hoofdzakelijk protocolair. De eerste minister bepaalt het bestuur, en vormt de ministerraad uit de rangen van de volksvertegenwoordigers. De ambtenarij is in principe onafhankelijk.
Economie
Ierland heeft sinds de helft van de jaren ’90 een gemiddelde economische groei van bijna 8 % gekend, en is daarmee het snels groeiende land van de Europese Unie. Dit heeft gezorgd voor lage werkloosheidscijfers en een per kapita inkomen dat binnen de Unie enkel moet onderdoen voor Luxemburg aar ook voor een naar Europese normen hoge inflatie.
De Shannon vrijhandelszone geniet tegenwoordig niet meer van een voordeliger belastingstarief, maar biedt nog steeds voordelen voor bedrijven, en laat in combinatie met de dubbelbelastingverdragen toe interessante constructies op te zetten. Ierland staat ook bekend om het financieren van films, en de verhuur van vliegtuigen.
De financiële dienstverlening neemt nog elk jaar toe in belang, hetgeen zich uit op de Ierse beurs, een instelling die al meer dan 200 jaar meedraait. Sinds 1996 is de Ierse beurs onafhankelijk van de Londense beurs, en heeft zich vooral toegelegd op beleggingsfondsen. Ook Staatsleningen maken een aanzienlijk deel van de handel uit.
Ierland staat ook al enkele jaren gerangschikt als het land met de meest globale economie. Persoonlijke en economische banden strekken zich wereldwijd uit, en het gunstige belastingregime kan dit succes alleen maar meer in de hand werken.
Residentie
Iedereen die afkomstig is uit de Europese Unie heeft vrije toegang tot Ierland. Ierland heeft sinds de zomer van 2005 een nieuwe wet op werkvergunningen, en is van plan ook werkkrachten uit andere landen aan te trekken met de mogelijkheid tot een permanent verblijf in Ierland. Wie meer dan de helft van het jaar in Ierland doorbrengt, of meer dan 280 dagen in twee opeenvolgende jaren, betaalt er belastingen. De Ierse fiscus wil de verblijfsregels echter verstrengen, en kondigde in 2004 ook aan strikter toezicht te zullen gaan houden op de naleving ervan. Met name de reële duur van iemands verblijf in Ierland zou geverifieerd worden aan de hand van passagierslijsten van vliegtuigmaatschapijen, en zelfs logboeken van privaat vliegtuigen. Dit zou echter wel een wetswijziging met zich meebrengen, want tot nader order is voor dit soort onderzoek een gerechtelijk bevel noodzakelijk. De Ierse fiscus legt tegenwoordig ook de vastgoed aankopen van Ierse ingezetenen in het buitenland onder de loep. Tienduizenden Ieren hebben namelijk vastgoed in plaatsen zoals de Verenigde Staten, en Zuid-Europa. Het zijn de opbrengsten daarvan die de vernieuwde belangstelling trekken van de belastingdienst. Onderzoekers schrikken daarbij niet terug om binnen te vallen in de kantoren van vastgoedmakelaars.
Belastingregime
Inkomstenbelastingen gaan van 22 % tot 44 %, en zowel de afbetaling van een hypotheek als pensioensparen kan afgetrokken worden. Inkomsten uit artistieke of culturele bezigheiden zijn vrijgesteld. Op schenkingen en erfenissen wordt naargelang de verwantschap, 20 % belasting betaald.
Overdracht van vastgoed is onderhevig aan zegeltaks die varieert van 6 % tot 9 %, en op de overdracht van aandelen geldt 1 % zegeltaks.
De Ierse troefkaart bij uitstek echter is de bedrijfsbelasting van 12.5 %, die in onderhandelingen met de Europese Unie bedongen werd, en Ierland een de facto status geeft van belastingparadijs, terwijl het toch de voordelen plukt van onbeperkte toegang tot de Europese markt en internationale geloofwaardigheid geniet. De geïnde belastingen voor de eerste helft van 2006 lagen trouwens bijna 900 miljoen euro hoger dan verwacht, en een groot deel daarvan waren bedrijfsbelastingen. De staatsuitgaven daarentegen zijn binnen de uitgestippelde lijnen gebleven. Het verwachte tekort op de begroting van 3 miljard euro voor 2006 zal dus vermoedelijk een heel stuk lager uitvallen. De bevoegde minister verklaarde dan ook dat Ierland’s overheidsfinanciën gezond waren.
Vennootschapsvormen
Sinds 1999 zijn alle in Ierland geregistreerde bedrijven ‘resident companies’. De voormalige ‘non-resident companies’ kunnen echter blijven genieten van een aantal verworven voordelen. Filialen van een buitenlands verblijf dienen een plaatselijke vertegnwoordiger te hebben, en jaarlijks een boekhouding voor te leggen.
Private Company Limited by Shares
- aandelen worden niet publiek verkocht
- maximum 50 leden
- minstens twee directeuren en een secretaris
- minstens één directeur is plaatselijk vertegenwoordiger
- een revisor is verplicht
- de boekhouding moet jaarlijks worden voorgelegd
- voor kleinere bedrijven volstaat een beknopte boekhouding zonder omzetcijfers
Public Company Limited by Shares
- minstens 7 aandeelhouders
- minimum kapitaal van 38.000 euro
Investment Limited Partnership
- vrij recente vennootschapsvorm (1994), geschikt voor beleggingsfondsen
- fiscaal doorzichtig, waardoor dubbelbelastingverdragen ingeroepen kunnen worden
- minimumkapitaal van 127.000 euro
- één van de partners moet een iers bedrijf zijn
- minstens twee directeuren moeten iers zijn
- de Ierse centrale bank moet de partners goedkeuren
- een maandelijkse boekhouding dient te worden voorgelegd aan de centrale bank
‘Unit-trust’
- moeten beheerd worden door een iers bedrijf
- minstens twee ierse directeurs
- trustee moet een ierse bank zijn met kapitaal van minstens 5 miljoen euro, of in handen zijn ervan
- halfjaarlijkse verslagen moeten aan de centrale bank en aandeelhouders voorgelegd worden
- aandeelhoudersvergaderingen moeten in Ierland gehouden worden
Financiële sector
De volgende voorwaarden zijn belangrijk voor een bank die zich in Ierland wenst te vestigen. Als de bank deel uit maakt van een groep, dient de structuur ervan doorzichtig genoeg te zijn om een efficiënte controle mogelijk te maken. De instelling mag niet afhankelijk zijn van één enkel persoonlijke of zakelijke belanghebbende, en moet blijk geven van eerbare zakelijke praktijken en een voorzichtige zakelijke houding. Daarbij moeten de eigenaars voldoende kredietwaardig zijn om de veiligheid van deposito’s te garanderen. Sinds 2003 geldt ook voor banken in Ierland de lage algemene bedrijfsbelasting van 12,5 %, maar veel banken profiteerden voorheen al van een laag belastingregime. Banken die zich vestigden onder Dublin’s ‘International Financial Services Centre’ betaalden tijdens de jaren ’90 slechts 10 % belasting. De banksector kende er dan ook een explosieve groei, en de honderden bankinstellingen in Ierland beheren gezamenlijk ondertussen meer dan 300 miljard euro.Het nieuwe tarief van 12,5% is trouwens voor vele banken nog gunstiger, omdat het toelaat gebruik te maken van de vele dubbelbelastingverdragen, en het Iers belastingregime wordt door velen dan ook beschouwd als het beste van Europa. De laatste jaren groeide de financiële dienstverlening in Ierland gemiddeld tussen 5en 10% per jaar, met als gevolg een vergelijkbare groei van werkgelegenheid in de sector.
Verzekeringsmaatschapijen uit de Europese Unie kunnen mits voorleggen van een boekhouding zonder problemen in Ierland zaken doen. De wetgeving voor verzekeraars is een combinatie van de vroegere Ierse regels en de huidige europese. Dublin telt alleen al rond de 500 verekeringsmaatschapijen, en de jaarlijkse premie’s overstijgen 6 miljard euro. Iets minder dan de helft daarvan dekt buitenlandse risico’s. Een verzekeraar voor de buitenlandse markt dient om toestemming te verkrijgen :
- een zakenplan over drie jaar voor te leggen
- aandeelhouders, de raad van beheer en de bestuurders bekend te maken
- over een plaatselijk kantoor te beschikken
- een minimum kapitaal van 635.000 euro te hebben
- een inschrijvingspremie te betalen
De kosten om een fonds op de beurs uit te brengen, bedragen het eerste jaar ongeveer 14.000 euro, en daarna jaarlijks rond de 2.500 euro. Meer dan 1.500 fondsen staan genoteerd op de Ierse beurs, met nog eens evenveel onderdeelfondsen. Ongeveer 40 % daarvan zijn plaatselijk. Fondsen doen het uitstekend in Ierland, en vertegenwoordigen een waarde van meer dan 400 miljard euro. Dit volume bedraagt een derde van wat in Luxemburg gerealiseerd wordt, en de groei ligt iets hoger. In 2004 bijvoorbeeld deed de sector het in Ierland gemiddeld 5 % beter dan in Luxemburg. Meer dan 2.000 mensen doen in Ierland aan beheer van hedge-funds.
Internethandel
Ierland werkt al sinds 1999 samen met een in Bermuda gevestigd globaal telecommunicatiebedrijf, en beschikt daardoor over goedkope breedbandverbinding met de grote Amerikaanse steden, tientallen steden in Europa, alsook Singapore, Tokio en Hong Kong. Ook met Latijns Amerika werd een snelle internetverbinding gerealiseerd. Bovendien voert Ierland jaarlijks voor meer dan een miljard euro aan software uit, en is daarmee wereldleider. De uitvoer van verwante producten en diensten overstijgt zelfs dertig miljard euro, en maakt ongeveer een derde uit van Ierland’s totale export. De resulterende beschikbaarheid van hooggeschoolde Engelstalige arbeidskrachten, gecombineerd met het uiterst aantrekkelijk belastingregime heeft de laatste jaren veel internetbedrijven naar Ierland gebracht. Daardoor is ondertussen een kritische massa bereikt, en velen verwachten dan ook dat Ierland hét Europees centrum voor informatie technologie zal worden. Amerikaanse bedrijven in het bijzonder vinden Ierland zeer geschikt als bruggehoofd naar de Europese markt. Aan het begin van 2005 was bijvoorbeeld de grootse online boekverkoper het zoveelste Amerikaanse internetbedrijf dat zijn Europese hoofdkwartier in Dublin vestigde.
Al bij het begin van het nieuwe milennium stond Ierland klaar met gepaste wetgeving om internethandel te stimuleren. De regels in kwestie zijn duidelijker, beknopter, en bedrijfsvriendelijker dan bijvoorbeeld die in het Verenigd koninkrijk. Bedrijven en particulieren krijgen bij wet het recht om codeerprogramma’s te gebruiken, de electronische handtekening wordt natuurlijk voorzien, en er wordt ook op een nieuwe manier omgegaan met het vastleggen van een domeinnaam. De nieuwe wetgeving werd trouwens electronisch ‘getekend’. In de herfst van 2003 kwamen er aanvullende wetten om de persoonlijke levenssfeer te beschermen, en een halt toe te roepen aan al te opdringerige verkoopsmethoden via het internet. Het gerechtshof van Dublin heeft een ‘commissaris voor data bescherming’, en in de herfst van 2005 viel een eerste vonnis onder de nieuwe wetgeving. Een internetcasino werd vervolgd voor het automatisch opbellen van meer dan 150.000 gsm nummers, en veroordeeld tot een boete voor dit telefonisch equivalent van spam.Tientallen andere zaken worden nu vervolgd, maar wegens het internationaal karakter van spam is het verzamelen van bewijsmateriaal niet altijd evident. Daar zal mogelijk verandering in komen naarmate andere wetgevers het ierse voorbeeld volgen.
Bijna elke belangrijke bank in Ierland biedt ook online diensten aan. Vooral de grotere namen boeken daarbij succes, waarschijnlijk omdat klanten over het internet hen het meest vertrouwen. Net als in andere jurisdicties waren ook in Ierland gokoperatoren bij de eersten om aanzienlijke inkomsten waar te maken via het internet. Na een recordwinst van meer dan 9 miljoen euro in 2002, kondigde het Engels moederbedrijf van een belangrijke Ierse bookmaker in 2004 een verhuis aan van enkele belangrijke activiteiten. De telefonische gokdiensten zouden verhuizen naar Isle of Man, en het internetcasino naar Alderney. Ierland probeerde internet bookmakers reeds aan het eind van 2001 te overtuigen niet te verkassen naar bijvoorbeeld Gibraltar of Malta door de gokbelasting te verlagen van 5 naar 2 %.
Dubbelbelastingverdragen
Ierland heeft met meer dan 40 landen een dubbelbelastingverdrag afgesloten, en daar komen nog elk jaar landen bij. Ook worden oudere verdragen soms herbekeken en door een nieuw vedrag vervangen. De verdragen gelden meestal voor directe belastingen, inkomstenbelasting en bedrijfsbelasting. Het verdrag met België bepaalt als één van de weinigen dat intresten vanuit Ierland belast worden. Royalties blijven echter onbelast, al geldt dit dan bijvoorbeeld weer niet in Spanje. In 2002 overwoog het Verenigd Koninkrijk om Ierse dochterondernemingen van Engelse bedrijven 30 % te belasten, ondanks een geldend dubbelbelastingverdrag. Deze mogelijkheid werd geopperd toen Ierland plannen bekend maakte voor een lagere bedrijfsbelasting van 12,5%. Het lager tarief is ondertussen een feit, en het Ierse ministerie van financiën verklaarde dat de bedrijven in kwestie klaar stonden om gerechtelijke stappen te onderemen, indien de Britse overheid zich niet aan het dubbelbelastingverdrag zou houden.
|
