Andorra
Andorra is een onafhankelijk berglandje tussen Frankrijk en Spanje. Het ligt in de oostelijke Pyreneeën en beslaat 467 vierkante kilometer, wat overeenkomt met ongeveer de helft van New York City. Andorra is een geschikt skioord. De hoofdstad Andorra La Vella heeft geen luchthaven, maar Barcelona ligt op enkele uren rijden, en ook Frankrijk is bereikbaar per weg. Andorra heeft een vrij omvangrijk middeleeuws erfgoed. Vele Romaanse bruggen en kerken zijn goed bewaard gebleven. De traditionele volksfeesten en festivals trekken vele toeristen. Slechts een derde van de bevolking heeft de Andorraanse nationaliteit. Bijna de helft is Spaans. Het aantal Portugezen is in de laatste 10 jaar bijna verdriedubbeld. De officiële taal is Catalaans, maar er wordt uiteraard veel Frans en Spaans gesproken.
Andorra's feitelijke onafhankelijkheid dateert van 8 september 1278, toen de Spaanse bisschop van Urgell en de graaf van Foix in Frankrijk na jarenlange twisten, een zogenaamde 'pareage' afsloten. Deze feodale instelling maakt gedeelde soevereiniteit over een gebied mogelijk. Belastingen werden jaarlijks wisselend aan de ene, dan weer aan de andere heerser betaald. Toen de graaf van Foix in 1589 koning van Frankrijk werd, vielen de rechten aan de Franse kroon toe. In 1970 besloot Andorra de Middeleeuwen achter zich te laten, en vrouwen kregen stemrecht. Volgens de grondwet van 1993 ligt de wetgevende macht bij de algemene raad, een instelling die zelf dateert uit 1419, en waarin tegenwoordig 28 leden zetelen. De raad wordt herkozen om de 4 jaar. De bischop van Urgell, en het Franse staatshoofd benoemen op aanbeveling van deze raad een regeringsleider, die op zijn beurt dan een regering samenstelt. De rechterlijke macht is onafhankelijk.
Andorra is geen volwaardig lid van de Europese unie en voor hun landbouw zijn ze niet gebonden aan Europese regels. Overheidsfinanciën worden in euro's berekend, maar zonder valutacontrole of eigen munt, zijn de meeste belangrijke deviezen in omloop. De economische groei in Andorra is afhankelijk van de buurlanden Spanje en Frankrijk. Sinds de vrijmaking van de Europese markt is de kloof kleiner geworden, maar toch blijft Andorra door de afwezigheid van BTW een toeristische trekpleister met meer dan 400 restaurants, en bijna 300 hotels. De plaatselijke economie draait dan ook hoofdzakelijk op toerisme. De financiële sector vertegenwoordigt maar 5 % van het BNP. In augustus, 2004, werd Andorra's credit rating door Standard & Poor's opgetrokken van AA - tot AA. Ook op korte termijn geniet het land een hoge kredietwaardigheid.
Als onderkomen voor privaat kapitaal is Andorra onovertroffen. De banken zijn behoudsgezind in het nemen van risico's. Geen enkele bank in Andorra is ooit in gebreke gebleven bij het terugbetalen van deposito's. Daarenboven zijn spaargelden sinds 1997 verzekerd door de overheid. Overeenkomstig de Europese richtlijn ter zake heft Andorra sinds juli 2005 een roerende voorheffing van 15 % op alle intresten van spaargelden.
Het bankgeheim in Andorra behoort tot de strengste ter wereld. Voor de beste klanten zijn zelfs genummerde rekeningen beschikbaar, alleen gekend door de rekeninghouder en de bankier. Inbreuken op de bankwetgeving worden bestraft met boetes in geval van lichte, en het tijdelijk opheffen van bankvergunningen in geval van zwaardere overtredingen. Belastingontduiking is niet strafbaar in Andorra, en uitdrukkelijk uitgesloten als reden om het bankgeheim op te heffen. Moedwillige schending ervan, zelfs aan de overheid, wordt bestraft met gevangenisstraffen tot 4 jaar, en dat kan zelfs oplopen tot 7 jaar als er financiële motieven waren. Alleen een rechter kan het bankgeheim opheffen. In 1995 werd een wet gestemd, die banken verplicht om actief witwas-praktijken te helpen bestrijden. Dit houdt in dat ze verdachte activiteiten moet aangeven bij de rechtbank, die dan kan beslissen om een onderzoek op te starten. Dezelfde wet verplicht een bank ook om de identiteit van haar klanten te kennen. De wet bepaalt echter ook dat onomstootbaar bewijs van misdadige activiteiten voor handen moet zijn om de informatie met derde landen te kunnen delen. Bovendien komen alleen landen in aanmerking, die zelf het bankgeheim beschermen. In veel opzichten is het bankgeheim in de praktijk dus eerder versterkt dan afgezwakt door de nieuwe wet. In augustus 2001 werd een speciale onderzoekscel opgericht om witwascircuits op te sporen. Belastingfraude werd nogmaals uitdrukkelijk uitgesloten als reden tot vervolging. Het hoeft geen verbazing te wekken dat Andorra geen dubbelbelastingverdragen heeft afgesloten.
Er is ook geen trust regime - Andorra is immers een land onder Romaans recht, maar vele duizenden bedrijven worden in Andorra opgericht als eindstation voor beleggingsoperaties. Bekostigd vanuit een land met hoge belastingen, maar uitgevoerd in een land met een interessant dubbelbelastingverdrag, dat lage belastingen weerhoudt op lopende betalingen, gaan de opbrengsten naar een bedrijf in Andorra, waar de oorspronkelijke belegger er uiteindelijk kan over beschikken.
Bedrijven betalen in Andorra enkel een jaarlijkse inschrijvingspremie, gemeentebelasting, en een belasting op de verkoop van eigendommen. Internetverstrekkers in Andorra zijn geïnteresseerd in de ontwikkeling van e-commerce, en de nodige technologie is aanwezig. De wet echter op plaatselijke controle van bedrijven, maakt onder andere deze sector minder aantrekkelijk in Andorra. Waarschijnlijk zullen de meeste partijen uitwijken naar concurrerende gebieden, waar andere normen gelden. Gezien dit feit begonnen in de lente van 2004 gesprekken om de regel in bepaalde gevallen te versoepelen of af te schaffen. De regering is ook van plan om op korte termijn vier nieuwe banken toe te laten met een belangrijkere buitenlandse deelname. Er wordt buiten telecommunicatie ook nog gedacht aan wetenschappelijk onderzoek. De ontwikkeling van medicijnen bijvoorbeeld wordt ook gehinderd door deze wet.
De bepaling dat tweederden van elk bedrijf in handen moet zijn van een inwoner van Andorra, geeft plaatselijke partners namelijk een onevenredig grote invloed. Bovendien zijn gerechtelijke stappen behoorlijk ingewikkeld. Sommige procedures gaan terug op middeleeuwse gebruiken De archaïsche wet is in feite hèt grote struikelblok voor een verdere uitbouw van de financiële dienstverlening. Iedereen die minimaal 183 dagen per jaar in Andorra woont, zonder daar te werken of andere zakelijke bezigheden heeft, wordt beschouwd als een passieve inwoner. Passieve inwoners zijn geen belasting verschuldigd. De status van passieve inwoner wordt in eerste instantie voor één jaar verleend. Daarna wordt hij steeds voor drie jaar verlengd. Andorra is in eerste instantie ideaal als plek voor vermogende particulieren, net zoals Monaco en minder als uitvalsbasis voor zakelijke dienstverlening.
